Attribution

เมื่อ 12/24/07, Arthit Suriyawongkul <arthit@gmail.com > เขียนว่า:

    คุณสัมพันธ์ได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับการแปลคำว่า "Attribution" มาครับ

    http://bact.blogspot.com/2007/12/cc-in-2-minutes.html

    ----
    Samphan  said...

       Attribution น่าจะแปลประมาณว่า "อ้างถึงเจ้าของ" หรือ
    "อ้างถึงผู้สร้างงาน" ไหม?
       อ่านที่แปลแล้วติดตรงนี้นิดนึง
    ----

    อาท

คำว่า "attribution" เป็นคำนามของ คำกริยาว่า " attribute" แปลว่า The act of attributing, especially the act of establishing a particular person as the creator of a work of art.

คำว่า " attribute"เป็นคำกริยา แปลว่า ถือว่าเป็นของ,ถือว่า, ให้เหตุผลว่าเป็น. โดยมีคำที่มีความหมายใกล้กันคือคำว่า credit; accredit

คำว่า "อ้างถึงเจ้าของ" หรือ "อ้างถึงผู้สร้างงาน" ซึ่งแปลว่า "refer to the owner" or "refer to the creator" แม้ว่าจะใกล้เคียง แต่ยังไม่ตรงกับสาระที่แท้จริงของคำว่า "attribution" ซึ่งได้นำมาใช้ในเรื่อง CCL นี้

จึงเห็นว่า โดยความหมาย คำว่า "ยอมรับสิทธิ"--ของเจ้าของ หรือ --ของผู้สร้างสรรค์ น่าจะมีความหมายที่ตรงกว่า

ด้วยเหตุที่ ก่อนหน้านี้ ไม่มีคำแปลนี้มาก่อน การริเริ่มแปลคำว่า

"attribution" เป็น  "ยอมรับสิทธิ" จึงอาจรู้สึกว่าไม่คุ้นเคยอยู่บ้าง

แต่หากได้พิจารณาจากสาระความหมายแล้ว ก็ยอมรับว่า ยังหาคำแปลที่ดีกว่านี้ ไม่ได้ครับ

PH

"ยอมรับสิทธิ์" จะไปตรงกับคำว่า accept หรือ agree มากกว่ารึไม่ครับ

คือผมคิดว่าประเด็นของ attribution license น่าจะเป็น "การให้เครดิต" เจ้าของผลงาน (ซึ่งไม่ใช่คำไทย) ถ้าเอาที่ bact ยกมาน่าจะตรงกว่า

คำว่า attribution ที่นำมาใช้ในเรื่อง ซีซีแอลนี้ โดยเนื้อหา หมายถึง การยอมรับว่า งานที่ได้นำมาใช้หรือดัดแปลงนั้น เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของเจ้าของหรือผู้สร้างสรรค์

คำไทยที่ใกล้เคียงคือคำว่า การยอมรับหรือการให้เครดิตกับเจ้าของงานหรือ ผู้สร้างสรรค์งานนั้น

คำว่า "เครดิต" เป็นคำทับศัพท์ จึงได้หลีกเลี่ยง ไม่ใช้

ที่แตกต่างคือ คำว่า"ยอมรับสิทธิ์" นอกจากจะหมายความรวมถึง การอ้างถึงแล้ว ยังต้องเป็นการอ้างถึงโดยการยอมรับว่างานที่ได้นำมาใช้ หรือดัดแปลงนั้น เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของเจ้าของหรือผู้สร้างสรรค์ จึงมีน้ำหนักมากกว่าคำว่า "อ้างถึง" เฉยๆ ครับ

PH

การให้เครดิต เช่นการใส่ว่า "by ใคร" ก็คือการ "แจ้งความเป็นเจ้าของ" "บอกความเป็นเจ้าของ" "ประกาศ(ความเป็น)เจ้าของ" แต่เมื่อพิจารณาการนำวลีตัวอย่างเหล่านี้ไปใช้ จะพบความกำกวมว่า เป็น การแจ้งว่าผู้แจ้งเป็นเจ้าของเอง หรือ แจ้งว่างานนี้มีเจ้าของ(แต่ตัวเจ้าของไม่ใช้ผู้แจ้ง)

อาจใช้คำว่า "มีเจ้าของ" แทน "เป็นเจ้าของ" เพื่อความชัดเจนขึ้น (แต่ก็จะห่างจากความหมายของการให้เครดิตไป) เช่น "แจ้งความมีเจ้าของ" "ประกาศความมีเจ้าของ" หรือ "ยอมรับความมีเจ้าของ" ก็น่าจะได้

แต่ถ้าคิดตามนี้แล้ว เห็นว่าคำที่ใช้อยู่ปัจจุบันในร่าง คือ "ยอมรับสิทธิ" ก็น่าจะกินความหมายนี้ได้ โดยกระชับ -- อย่าลืมว่า คำว่า "ยอมรับสิทธิ" นี้ เป็นเพียง "คำย่อ" เช่นเดียวกับคำว่า "NoDerivs", "ShareAlike" ที่ต้องการการอธิบายอย่างละเอียดอีกที จึงจะเข้าใจความทั้งหมด จึงอาจไม่จำเป็นต้องเข้าใจได้ในทันทีที่เห็นคำใหม่นี้ แต่อาจต้องใช้เวลา อย่างที่พี่พิชัยว่ามา

สรุปความเห็นผมคือ คำปัจจุบัน "ยอมรับสิทธิ" อาจจะดูไม่คุ้นนัก แต่น่าจะดีที่สุดในขณะนี้ครับ

พี่สัมพันธ์มีความเห็นอย่างไรบ้างครับ ?

อาท

ไม่ได้ถามผม แต่ขอตอบ

> สรุปความเห็นผมคือ คำปัจจุบัน "ยอมรับสิทธิ" อาจจะดูไม่คุ้นนัก
> แต่น่าจะดีที่สุดในขณะนี้ครับ

คิดว่าคำว่า "ยอมรับสิทธิ์" ยังกำกวมอยู่ ตีความได้สองอย่าง หนึ่งคือ "ยอมรับ" หรือ "สารภาพ" ว่างานนี้มีเจ้าของ "สิทธิ์" บางประการอยู่ สองคือ เขาให้ "สิทธิ์" ข้าพเจ้ามา และข้าพเจ้าก็ "ยินยอม" ที่จะรับ "สิทธิ์" นั้น ซึ่งการกระทำทั้งสองอย่าง มีความหมายต่างกัน

อนึ่ง แม้ในความหมายแรก ก็คิดว่าการ "ยอมรับสิทธิ์" ไม่ได้บ่งบอกว่าเป็นการ ยอมรับ "ความเป็นเจ้าของ" แต่เป็น "สิทธิ์" อะไรก็ได้ เช่น สิทธิ์ในการใช้งาน สิทธิ์ในการเผยแพร่ อย่างใดอย่างหนึ่งก็ถือว่าใช้ได้

ผมเองยังคิดว่า น่าจะมีคำว่า "เจ้าของ" อยู่ในคำแปลด้วย เพื่อความชัดเจน เช่น "อ้างถึงเจ้าของ" หรือ "ระบุเจ้าของ" เพราะคำว่า "เจ้าของ" ย่อมบ่งชี้ถึง "สิทธิ์" ในงานที่มีครบเต็มอยู่แล้ว

เทพ.

"เจ้าของ" "เจ้าของงาน" "เจ้าของสิทธิ์" "สิทธิ์ของ"

เห็นด้วยกับการสร้างคำใหม่ครับ ถ้ามองแล้วนึกถึงความหมายได้ไม่ยากนัก

ลองดูคำในคำแปลย่อที่ใช้ดูนะครับ

คุณยินยอมให้ผู้อื่นคัดลอก แจกจ่าย ใช้ และจัดแสดงงานลิขสิทธิ์ของคุณ (รวมทั้งงานที่ดัดแปลงจากมัน) – แต่ก็ต่อเมื่อพวกเขา ....

• แต่ก็ต่อเมื่อพวกเขา ยอมรับสิทธิ ( by)
• แต่ก็ต่อเมื่อพวกเขา ไม่ใช้เพื่อการค้า (nc)
• แต่ก็ต่อเมื่อพวกเขา ไม่แก้ไขต้นฉบับ (nd)
• แต่ก็ต่อเมื่อพวกเขา อนุญาตแบบเดียวกัน (sa)

ดูแล้วข้ออื่นแปลไว้ดีมาก ทำให้เข้าใจได้ทันทีที่อ่าน โดยแทบไม่ต้องอ่านคำอธิบายต่อเลย เหลือ "ยอมรับสิทธิ" ซึ่งจะต้องอ่านคำอธิบายต่อ ถ้าสามารถทำให้อ่านแล้วชัดเจนทันที ก็จะเป็นเรื่องดี และก็น่าจะทำให้คนอ่านเข้าใจได้ง่าย ว่า cc ก็ common sense เพราะคนสร้างงานก็อยากให้คนนำไปใช้อ้างถึงชื่อตัวเองเมื่อนำไปใช้อยู่แล้ว

ถ้าช่วยกันคิดได้ว่า คำอะไรที่ใช้แทนว่าให้คนเอาไปใช้ ให้มี attribution ถึงคนสร้างงานสักหน่อย หรือ attribute ถึงคนสร้างงานสักหน่อย อย่างนี้ได้ก็ดีครับ

ที่แตกต่างคือ คำว่า"ยอมรับสิทธิ์" นอกจากจะหมายความรวมถึง
การอ้างถึงแล้ว ยังต้องเป็นการอ้างถึงโดยการยอมรับว่างานที่ได้นำมาใช้
หรือดัดแปลงนั้น เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของเจ้าของหรือผู้สร้างสรรค์
จึงมีน้ำหนักมากกว่าคำว่า "อ้างถึง" เฉยๆ ครับ

ผมกลัวอีกแบบว่า ความรู้สึกเบื้องต้น "ยอมรับสิทธิ์" อาจจะหมายถึง คนนำไปใช้ก็ "ยอมรับ" สิทธิ์ของเจ้าของนั้น แต่ไม่ได้สื่อทันทีว่าต้อง ประกาศความยอมรับนั้นครับ

คือคำที่ใช้ในบริบทนี้น่าจะสื่อความหมายให้ได้ครบโดยใช้คำที่สั้นที่ืสุด ถ้าทำได้จะทำให้ cc ใช้ง่ายขึ้นครับ

ขอขอบคุณ คุณเทพพิทักษ์ ที่ได้ร่วมออกความเห็นในเรื่องนี้

คำว่า "เจ้าของ"ที่พูดๆกัน เป็นคำย่อของคำว่า "เจ้าของลิขสิทธิ์" ไม่ใช่ "เจ้าของกรรมสิทธิ์" หรือเจ้าของตามความหมายทั่วไป

คำว่า"สิทธิ" ในคำว่า "ยอมรับสิทธิ" เป็นคำที่ย่อมาจากคำว่า"ลิขสิทธิ์" ไม่ใช่สิทธิอะไรก็ได้

คำว่า"ลิขสิทธิ์" เป็นคำที่มีความหมายเฉพาะ ตามที่ได้จำกัดความไว้ในมาตรา ๔ และ มาตรา ๑๕ ของตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของไทย พ.ศ.๒๕๓๗ กรุณาดู (http://www.thelaw.in.th/index.php?lay=show&ac=article&Id=5323628&Ntype=11 )

หมายความว่า สิทธิแต่ผู้เดียวที่จะทำการใด ๆ เกี่ยวกับงานที่ผู้สร้างสรรค์ได้ทำขึ้น คือ

(1) ทำซ้ำหรือดัดแปลง

(2) เผยแพร่ต่อสาธารณชน

(3) ให้เช่าต้นฉบับหรือสำเนางานโปรแกรมคอมพิวเตอร์ โสตทัศนวัสดุ ภาพยนตร์ และสิ่งบันทึกเสียง

(4) ให้ประโยชน์อันเกิดจากลิขสิทธิ์แก่ผู้อื่น

(5) อนุญาตให้ผู้อื่นใช้สิทธิตาม (1) (2) หรือ (3)

ซึ่งเมื่อกล่าวอย่างเคร่งครัดในทางวิชาการและในทางกฎหมาย ไม่ใช่และไม่เหมือนกับคำว่า "กรรมสิทธิ์" (ownership)ที่แปลว่า

"สิทธิ์ทั้งปวงที่ผู้เป็นเจ้าของมีอยู่เหนือทรัพย์สินอันได้แก่ สิทธิใช้สอย จำหน่าย ได้ดอกผล กับสิทธิติดตามและเอาคืน ซึ่งทรัพย์สินของตน และสิทธิขัดขวางมิให้ผู้อื่นสอดเข้าเกี่ยวข้อง กับทรัพย์สินนั้นโดยมิชอบด้วยกฎหมาย"

ดังนี้ กฎหมายจึงใช้คำว่า "เจ้าของลิขสิทธิ์" ไม่ใช่ "เจ้าของกรรมสิทธิ์"

คำว่า "attribution" ที่เป็นต้นฉบับที่ใช้ในการแปลคำว่า "ยอมรับสิทธิ" นี้ เป็นคำนามของคำกริยาว่า " attribute" แปลว่า The act of attributing, especially the act of establishing a particular person as the creator of a work of art.

คำว่า " attribute"เป็นคำกริยา แปลว่า ถือว่าเป็นของ,ถือว่า, ให้เหตุผลว่าเป็น. โดยมีคำที่มีความหมายใกล้กันคือคำว่า credit; accredit

คำว่า "ยอมรับสิทธิ" โดยเนื้อหา จึงหมายถึง การยอมรับว่า งานที่ได้นำมาใช้หรือดัดแปลงนั้น เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของเจ้าของลิขสิทธิ์ ซึ่งเป็นความหมายแรกตามที่ว่ามา

ที่ว่า อาจมีความหมายกำกวมไปเป็น ความหมายที่สอง นั้น แม้ว่าโดยเจตนาในการใช้คำ ไม่ได้มุ่งหมายให้ไปไกลถึงขนาดนั้น แต่แม้ในความหมายที่สอง ก็คิดว่า ยังสามารถยอมรับได้ ไม่ถึงกับผิดครับ

ถ้าเห็นว่า คำว่า "ยอมรับสิทธิ" ยังไม่ครอบคลุม ก็อาจใช้คำว่า "ประกาศยอมรับลิขสิทธิ์" ไม่รู้ว่า จะยาวไปไหม เทียบกับคำว่า "by" หรือ "attribution" ในภาษาอังกฤษ

PH

หรือ ถ้าพวกเราเห็นว่า "แสดงที่มา" ตามที่อาทเสนอและมาร์กสนับสนุน ว่าครอบคลุมความหมายดังที่ได้คุยกัน ผมก็ไม่ขัดข้องครับ

+1 ครับ กระชับและได้ใจความดี

เทพ.

ผมโพสต์ที่ ccthailand ไม่ได้ ก็เลยของด Cc: นะครับ

ขอบคุณคุณ PH ที่ช่วยแก้ภาษากฎหมายให้ แต่ผมยังมีความเห็น ข้างล่างนี้ โดยคิดว่าคำแปล ควรจะสื่อความหมายในภาษาชาวบ้าน พร้อม ๆ กับสอดคล้องกับหลักกฎหมายด้วย

On Dec 26, 2007 1:50 AM, PH <phichaip@gmail.com> wrote:

> คำว่า "เจ้าของ"ที่พูดๆกัน เป็นคำย่อของคำว่า "เจ้าของลิขสิทธิ์"
> ไม่ใช่ "เจ้าของกรรมสิทธิ์" หรือเจ้าของตามความหมายทั่วไป

ถ้าเช่นนั้น ก็อาจจะใช้ "เจ้าของลิขสิทธิ์" แทน "เจ้าของ" เฉย ๆ ในคำแปลประเภท "อ้างถึงเจ้าของลิขสิทธิ์" หรือ "ระบุเจ้าของลิขสิทธิ์" ได้ไหมครับ?

> คำว่า"สิทธิ" ในคำว่า "ยอมรับสิทธิ" เป็นคำที่ย่อมาจากคำว่า"ลิขสิทธิ์"
> ไม่ใช่สิทธิอะไรก็ได้
> คำว่า"ลิขสิทธิ์" เป็นคำที่มีความหมายเฉพาะ ตามที่ได้จำกัดความไว้ในมาตรา ๔ และ
> มาตรา ๑๕ ของตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของไทย พ.ศ.๒๕๓๗
> ...
> ซึ่งเมื่อกล่าวอย่างเคร่งครัดในทางวิชาการและในทางกฎหมาย
> ไม่ใช่และไม่เหมือนกับคำว่า "กรรมสิทธิ์" (ownership)
> ...
>
> ดังนี้ กฎหมายจึงใช้คำว่า "เจ้าของลิขสิทธิ์" ไม่ใช่ "เจ้าของกรรมสิทธิ์"

ขอบคุณครับที่ให้ข้อมูล อันที่จริง ผมหมายถึงคำว่า "เจ้าของลิขสิทธิ์" นั่นแหละครับ

> คำว่า "attribution" ที่เป็นต้นฉบับที่ใช้ในการแปลคำว่า "ยอมรับสิทธิ" นี้
> เป็นคำนามของคำกริยาว่า " attribute" แปลว่า
> The act of attributing, especially the act of establishing a particular
> person as the creator of a work of art.
> คำว่า " attribute"เป็นคำกริยา แปลว่า ถือว่าเป็นของ,ถือว่า, ให้เหตุผลว่าเป็น.
> โดยมีคำที่มีความหมายใกล้กันคือคำว่า  credit; accredit
> คำว่า "ยอมรับสิทธิ" โดยเนื้อหา จึงหมายถึง การยอมรับว่า
> งานที่ได้นำมาใช้หรือดัดแปลงนั้น เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของเจ้าของลิขสิทธิ์
> ซึ่งเป็นความหมายแรกตามที่ว่ามา

ผมพอจะเข้าใจความหมายที่อธิบายนะครับ แต่ดูเหมือนจะต้องอาศัย การตีความในภาษากฎหมายจึงจะเข้าใจตามนั้น และยังเปิดช่อง สำหรับการตีความในความหมายอื่นในภาษาปกติด้วย

> ที่ว่า อาจมีความหมายกำกวมไปเป็น ความหมายที่สอง นั้น
> แม้ว่าโดยเจตนาในการใช้คำ ไม่ได้มุ่งหมายให้ไปไกลถึงขนาดนั้น
> แต่แม้ในความหมายที่สอง ก็คิดว่า ยังสามารถยอมรับได้ ไม่ถึงกับผิดครับ

ผมเห็นว่าเป็นการกระทำคนละอย่างกันน่ะครับ ระหว่างการยินยอม ใช้สิทธิ์ตามเงื่อนไข (ซึ่งจะตรงกับ "accept" หรือ "agree") กับการ attribute ถึงเจ้าของงาน โดยนัยของผลลัพธ์ อาจจะ imply ซึ่งกันและกัน แต่ก็ยังเป็นคนละคำอยู่ดี

> ถ้าเห็นว่า คำว่า "ยอมรับสิทธิ" ยังไม่ครอบคลุม
> ก็อาจใช้คำว่า "ประกาศยอมรับลิขสิทธิ์"
> ไม่รู้ว่า จะยาวไปไหม เทียบกับคำว่า "by" หรือ "attribution" ในภาษาอังกฤษ

ผมเห็นว่า ยังมีความกำกวมอยู่ดี คืออาจตีความได้ว่า ผู้ใช้งานนั้น กำลังรับมอบลิขสิทธิ์มา ไม่ใช่การอ้างถึงเจ้าของลิขสิทธิ์

หมวดหมู่: ประเด็นความเห็นและข้อตกลง