การใช้เครื่องหมายวรรคตอน
จาก L10N
|
ลิงก์ย่อ: |
สรุปการใช้เครื่องหมายวรรคตอนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในงานแปลซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส ซึ่งจะได้เป็นข้อตกลงร่วมกัน ใช้เหมือนกัน จะได้ไม่เกิดความหลากหลาย โดยเลือกบางเครื่องหมายที่พบการใช้บ่อย เนื้อหาสรุปส่วนใหญ่อิงจากหลักเกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอนและเครื่องหมายอื่น ๆ ของทางราชบัณฑิตยสถาน ในบางเกณฑ์นั้นทางราชบัณฑิตฯ ไม่ได้กำหนดการใช้ไว้แน่นอน แต่ดูจากตัวอย่างการใช้เครื่องหมายวรรคตอนของทางราชบัณฑิตฯ แล้วนำมากำหนดเพื่อใช้เป็นข้อสรุปอีกที หากมีข้อเสนอแนะ หรือความเห็นใดๆ ที่ต่างออกไปก็หยิบยกประเด็นมาตกลงการใช้ใหม่ได้ เกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอนที่กำหนดในเบื้องต้น
เครื่องหมายมหัพภาค (.)
- ใช้เพื่อกำกับอักษรย่อ
- วางติดหลังพยัญชนะที่ต้องการย่อ เช่น พ.ศ.
- ก่อนขึ้นคำหรืออักขระต่อไปให้เว้น ๑ วรรค เช่น พ.ศ. ๒๕๔๘
- ใช้หลังตัวเลขหรือตัวอักษรเพื่อบอกลำดับข้อ
- วางติดหลังพยัญชนะ หรือตัวเลขที่เป็นลำดับข้อ เช่น ๑. หรือ ก. หรือ a. เป็นต้น
- ก่อนขึ้นข้อความ หรืออักขระต่อไปของลำดับข้อนั้นให้เว้น ๑ วรรค เช่น ๑. สีแดง
- กรณีมีข้อย่อย ใส่ลำดับข้อย่อยไว้หลังจุด และเว้น ๑ วรรคก่อนขึ้นข้อย่อย เช่น ๑. ก.
เครื่องหมายจุลภาค (,)
- กรณีใช้แยกวลี หรืออนุประโยคออกจากกัน
- วางเครื่องหมายติดท้ายพยัญชนะของวลี หรือประโยคที่อยู่หน้า
- ก่อนขึ้นวลีหรือประโยคถัดไปเว้นวรรค ๑ วรรค เช่น กรณีของการลงโปรแกรมที่ไม่รู้จัก, เราอาจจะศึกษาจากคู่มือได้
- กรณีใช้คั่นระหว่างคำ
- การใช้เรื่องหมายจุลภาคคั่นคำในรายการ จะใช้กับรายการตั้งแต่ ๓ รายการขึ้นไป ใช้เครื่องหมายคั่นระหว่างรายการโดยให้เครื่องหมายติดที่พยัญชนะท้ายของคำหน้า และก่อนขึ้นคำต่อไปวรรค ๑ วรรค
- คำรายการสุดท้ายใช้คำว่า "และ" หรือ "หรือ" โดยไม่ต้องมีเครื่องหมายคั่นระหว่างคำก่อนสุดท้ายกับคำสุดท้าย เช่น สิ่งที่ต้องเตรียมก่อนคือ พื้นที่, อุปกรณ์ และวัตถุดิบ
เครื่องหมายอัฒภาค (;)
- กรณีใช้คั่นระหว่างประโยค ซึ่งอาจจะใช้แยกประโยคเปรียบเทียบออกจากกัน หรือเพื่อแสดงความต่อเนื่องอย่างใกล้ชิดของประโยค
- วางเครื่องหมายติดพยัญชนะท้ายของประโยคหน้า และวรรค ๑ วรรคก่อนขึ้นประโยคใหม่ เช่น
- หากตึงเกินไปก็อาจจะขาด; ในขณะเดียวกันหากหย่อนเกินไปก็ไม่กระชับ
- วางเครื่องหมายติดพยัญชนะท้ายของประโยคหน้า และวรรค ๑ วรรคก่อนขึ้นประโยคใหม่
- วางเครื่องหมายติดพยัญชนะท้ายของประโยคหน้า และวรรค ๑ วรรคก่อนขึ้นประโยคใหม่ เช่น
- กรณีใช้คั่นเพื่อจำแนกรายการออกเป็นพวกๆ อาจมีเครื่องหมายคั่นเช่น เครื่องหมายจุลภาคอยู่ในระหว่างกลุ่มอยู่แล้ว
- วางเครื่องหมายติดพยัญชนะท้ายของกลุ่มคำข้างหน้า และวรรค ๑ วรรคก่อนขึ้นกลุ่มคำใหม่ เช่น
- การสัมมนาครั้งนี้มีผู้แทนจากหน่วยราชการต่างๆ เข้าร่วมด้วย เช่น กรมวิชาการ, กรมอาชีวศึกษา, ในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ; กรมป่าไม้, กรมวิชาการเกษตร, ในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์; กรมอนามัย, กรมการแพทย์, ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข
- วางเครื่องหมายติดพยัญชนะท้ายของกลุ่มคำข้างหน้า และวรรค ๑ วรรคก่อนขึ้นกลุ่มคำใหม่ เช่น
- กรณีใช้คั่นระหว่างกลุ่มตัวเลข
- ให้วรรคหน้าเครื่องหมายหนึ่งวรรค และหลังเครื่องหมายหนึ่งวรรค เช่น
- ๑ : ๒, ๕ : ๑๐ ; ๑ : ๓, ๒ : ๖
- ให้วรรคหน้าเครื่องหมายหนึ่งวรรค และหลังเครื่องหมายหนึ่งวรรค เช่น
เครื่องหมายทวิภาค (:)
- กรณีใช้กับตัวเลข เพื่อแสดงมาตราส่วน, อัตราส่วน หรือสัดส่วน
- จะวรรคหนึ่งวรรค ระหว่างเครื่องหมายกับตัวเลข โดยวรรคทั้งหน้าและหลังเครื่องหมาย เช่น
- แผนที่นี้ใช้มาตราส่วน ๑ : ๑๐๐,๐๐๐
- ในการหุงข้าวใช้ข้าวและน้ำในอัตราส่วน ๑ : ๒
- ในการผสมคอนกรีตใช้ปูน ซีเมนต์ หิน และทราย ในสัดส่วน ๑ : ๒ : ๔
- จะวรรคหนึ่งวรรค ระหว่างเครื่องหมายกับตัวเลข โดยวรรคทั้งหน้าและหลังเครื่องหมาย เช่น
- กรณีใช้แทนคำว่า "คือ"
- หน้าเครื่องหมายติดพยัญชนะท้ายของคำข้างหน้า และวรรคหนึ่งวรรค หลังเครื่องหมาย เช่น
- เพชรมงกุฎ: ลิลิตเพชรมงกุฎ ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ. (พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ สำนักพิมพ์ อักษรเจริญทัศน์ พิมพ์ครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๒๖)
- กรณีใช้หลังคำ "ดังนี้, ดังต่อไปนี้ ฯลฯ" เพื่อแจกแจงรายการ เช่น
- หน้าเครื่องหมายติดพยัญชนะท้ายของคำข้างหน้า และวรรคหนึ่งวรรค หลังเครื่องหมาย เช่น
- ในสวนของนายเขียวมีผลไม้ชนิดต่างๆ ดังนี้: เงาะ, ทุเรียน, มังคุด, ลางสาด และขนุน
เครื่องหมายวิภัชภาค (:-)
- กรณีใช้หลังคำ "ดังนี้, ดังต่อไปนี้ ฯลฯ" เพื่อแจกแจงรายการ
- เครื่องหมายจะอยู่ติดพยัญชนะท้ายสุดของประโยค และรายการที่มีเครื่องหมายนี้จะต้องขึ้นย่อหน้าใหม่ทุกๆ รายการ
- การสัมมนาครั้งนี้มีผู้แทนจากหน่วยราชการต่างๆ เข้าร่วมประชุม ดังต่อไปนี้:-
- การสัมมนาครั้งนี้มีผู้แทนจากหน่วยราชการต่างๆ เข้าร่วมประชุม ดังต่อไปนี้:-
- เครื่องหมายจะอยู่ติดพยัญชนะท้ายสุดของประโยค และรายการที่มีเครื่องหมายนี้จะต้องขึ้นย่อหน้าใหม่ทุกๆ รายการ
- กรมวิชาการ
- กรมอาชีวศึกษา
- กรมวิชาการเกษตร
- กรมอนามัย
- กรมการแพทย์
- กรมวิชาการ
เครื่องหมายยัติภังค์ (-)
เครื่องหมายวงเล็บ ( )
- กรณีการใช้เพื่อกั้นข้อความที่ขยายหรืออธิบาย จากข้อความอื่น หรืออื่นๆ เช่น บอกข้อความที่เป็นตัวอย่าง เป็นต้น
- วรรค ๑ วรรค ที่หน้าเครื่องหมายวงเล็บเปิด และ ๑ วรรคหลังเครื่องหมายวงเล็บปิด
- ข้อความที่อยู่ในวงเล็บจะติดกับวงเล็บ ทั้งวงเล็บเปิด และวงเล็บปิด เช่น
- จึงสรุปได้ว่า มนุษย์หรือขันธ์ ๕ นั้น ได้สร้างโลภะ (ความโลภ) โทสะ (ความโกรธ) และโมหะ (ความหลงผิด) ให้แก่ตัวเองทั้งสิ้น
(ที่ระลึก งานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช ๒๕๒๕ บริษัทบพิธการพิมพ์ จำกัด พ.ศ. ๒๕๒๕ หน้า ๑๑๙)
- จึงสรุปได้ว่า มนุษย์หรือขันธ์ ๕ นั้น ได้สร้างโลภะ (ความโลภ) โทสะ (ความโกรธ) และโมหะ (ความหลงผิด) ให้แก่ตัวเองทั้งสิ้น
- กรณีใช้กับตัวเลขหรือตัวอักษรที่ใช้บอกลำดับข้อ
- วรรค ๑ วรรค หลังเครื่องหมายวงเล็บปิด
- อักขระที่อยู่ในวงเล็บจะติดกับวงเล็บ ทั้งวงเล็บเปิด และวงเล็บปิด เฮ้
เครื่องหมายวงเล็บเหลี่ยม [ ]
- กรณีใช้กันคำหรือข้อความที่ขยายหรืออธิบายจากข้อความอื่น เมื่อข้อความนั้นมีการใช้เครื่องหมายวงเล็บแบบอื่นด้วย
- วรรคหน้าเครื่องหมายวงเหล็บเปิด ๑ วรรค และหลังวงเล็บปิด ๑ วรรค
- ข้อความที่อยู่ในเครื่องหมายวงเล็บเหลี่ยมจะอยู่ติดกับวงเล็บ ทั้งวงเล็บเปิดและวงเล็บปิด เช่น
- กตัญญู ว. (ผู้) รู้อุปการะที่ท่านทำให้, (ผู้) รู้คุณท่าน, เป็นคำคู่กันกับ กตเวที. [ป. กต = (อุปการะ) ที่ท่านทำแล้ว ญู = ผู้รู้].
- กตัญญู ว. (ผู้) รู้อุปการะที่ท่านทำให้, (ผู้) รู้คุณท่าน, เป็นคำคู่กันกับ กตเวที. [ป. กต = (อุปการะ) ที่ท่านทำแล้ว ญู = ผู้รู้].
- (พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ สำนักพิมพ์ อักษรเจริญทัศน์ พ.ศ. ๒๕๒๖)
เครื่องหมายไปยาลน้อย (ฯ)
- ใช้ละส่วนท้ายของคำที่รู้กันดีแล้ว
- วางเครื่องหมายไว้ติดท้ายคำ เช่น กรุงเทพฯ
- ก่อนขึ้นวลีหรือประโยคถัดไปให้เว้นวรรค ๑ วรรค เช่น กรุงเทพฯ เป็นเมืองหลวงของประเทศไทย
- ใช้ละส่วนท้ายของวิสามานยนาม (ชื่อเฉพาะ) ซึ่งได้กล่าวมาก่อนแล้ว
- มีหลักเกณฑ์ในการใช้เช่นเดียวกับกรณีแรก ตัวอย่างเช่น วัดพระเชตุพนฯ
เครื่องหมายปรัศนี (?)
- ในกรณีใช้เมื่อสิ้นสุดความหรือประโยคที่เป็นคำถาม หรือใช้หลังข้อความเพื่อแสดงความสงสัยหรือไม่แน่ใจ เป็นต้น
- ใช้วางท้ายข้อความหรือประโยค โดยวรรค ๑ วรรค ก่อนวางเครื่องหมาย เช่น
- ต้องการลบหรือไม่ ? หรือ ลบ ?
- ใช้วางท้ายข้อความหรือประโยค โดยวรรค ๑ วรรค ก่อนวางเครื่องหมาย เช่น
เครื่องหมายอัศเจรีย์ (!)
- กรณีใช้หลังคำ วลี หรือประโยคที่เป็นคำอุทาน
- วรรค ๑ วรรคที่หน้าครื่องหมาย เช่น อุ๊ย !
- กรณีใช้หลังคำเลียนเสียงธรรมชาติ
- วรรค ๑ วรรคที่หน้าครื่องหมายเช่นกัน เช่น โครม !
- กรณีใช้เป็นเครื่องหมายแฟกทอเรียลในทางคณิตศาสตร์ คือใช้เขียนหลังตัวเลขหรือตัวอักษรแสดงจำนวนเพื่อแสดงถึงผลคูณต่อเนื่อง จากหนึ่งถึงจำนวนนั้น
- ให้เครื่องหมายติดกับตัวเลขหรือตัวอักษรนั้น เช่น
- ๕! อ่านว่า แฟกทอเรียลห้า (หมายความว่า ๑ x ๒ x ๓ x ๔ x ๕)
- ให้เครื่องหมายติดกับตัวเลขหรือตัวอักษรนั้น เช่น
- n! อ่านว่า แฟกทอเรียลเอ็น (หมายความว่า ๑ x ๒ x ๓ x ...x n)
เครื่องหมายอัญประกาศ (" ")
ใช้ในกรณีต่างๆ ได้แก่
- ใช้แสดงว่าคำหรือข้อคำพูด หรือความนึกคิด
- ใช้เพื่อแสดงว่าข้อความนั้นคัดมาจากที่อื่น
- ใช้เพื่อแสดงการเน้นให้ข้อความนั้นเด่นชัดขึ้น
- ใช้เพื่อแสดงว่ามีความหมายผิดไปจากปกติ
การใช้
- วรรค ๑ วรรค หน้าเครื่องหมายอัญประกาศเปิด และวรรค ๑ วรรค หลังเครื่องหมายอัญประกาศปิด
- ข้อความในเครื่องหมายจะต้องอยู่ติดกับเครื่องหมาย ทั้งอัญประกาศเปิด และอัญประกาศปิด เช่น
- ให้ทำสีเน้นตรงข้อความที่ว่า "หากเกิดข้อผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนไม่ขอรับผิดชอบ"
เครื่องหมายอัญประกาศเดี่ยว (' ')
เครื่องหมายอัญประกาศเดี่ยว ต้องการใช้เครื่องหมายอัญประกาศในข้อความที่มีเครื่องหมายอัญประกาศก่อนอยู่แล้ว ก็ให้ใช้เครื่องหมายอัญประกาศเดี่ยว
การใช้
- จะวรรค ๑ วรรคหน้าเครื่องหมายอัญประกาศเดี่ยว และวรรค ๑ วรรค หลังอัญประกาศเดี่ยวเปิด แต่หากหลังเครื่องหมายอัญประกาศเดี่ยวปิดเป็นเครื่องหมายอัญประกาศปิดเช่นกัน ก็ไม่ต้องวรรค
- ข้อความที่อยู่ภายในเครื่องหมายอัญประกาศเดี่ยว จะติดกับเครื่องหมาย ไม่ต้องวรรค เช่น
- เมื่อเลือกรายการนี้ จะมีข้อความขึ้นมาว่า "หากต้องการยืนยันการเลือกกดปุ่ม 'ตกลง'"
เครื่องหมายไม้ยมก (ๆ)
- ใช้เขียนหลังคำ วลี หรือประโยค เพื่อให้อ่านซ้ำอีกครั้งหนึ่ง
- เครื่องหมายจะอยู่ติดหลังคำที่ต้องการอ่านซ้ำ เร็วๆ
- ก่อนขึ้นวลีหรือประโยคถัดไปให้เว้นวรรค ๑ วรรค เช่น เร็วๆ เข้าทุกคน
- ไม่ใช้ไม้ยมกในกรณีดังต่อไปนี้
- เมื่อเป็นคำคนละบทคนละความ เช่น
เขาแบ่งส้มออกเป็น ๕ กองๆ ละ ๑๐ ผลให้เขียนเป็น เขาแบ่งส้มออกเป็น ๕ กอง กองละ ๑๐ ผล - เมื่อรูปคำเดิมเป็นคำ ๒ พยางค์ที่มีเสียงซ้ำกัน ได้แก่ นานา จะจะ
- เมื่อเป็นคำคนละชนิด (part of speech) กัน เช่น
ฉันจะไปที่ๆ ไกลแสนไกลให้เขียนเป็น ฉันจะไปที่ที่ไกลแสนไกล
- เมื่อเป็นคำคนละบทคนละความ เช่น
เครื่องหมายทับ (/)
การใช้
- ใช้เขียนคั่นระหว่างทางเลือก เช่น "ตรวจสอบการสะกดคำอัตโนมัติ เปิด/ปิด"
- ไม่ต้องเว้นวรรคก่อนและหลังเครื่องหมายทับ (/)
